Muziek uit de hemel december 2014

De Waalse kerk ligt verstopt achter de schreeuwerige, met neonreclames opgetuigde panden op de Amsterdamse Wallen. Een hek, daarachter een inham tussen de huizen, op de achtergrond rijst een kerkgebouw op.  Elke zondag kun je er een kerkdienst in het Frans bijwonen. De rest van de tijd is het een prachtige plek voor concertuitvoeringen.
Ieder jaar probeer ik in de kersttijd te gaan luisteren naar muziek die daarbij past. Voor mij is dat meestal oude muziek, liefst vocaal. Deze keer heb ik gekozen voor het Epsilon ensemble. Het is een jong, Frans topensemble, gespecialiseerd in het uitvoeren van Oude muziek. Ter ere van de kersttijd voeren ze dubbelkorige renaissancemotetten voor de Advent- en kerstperiode uit, gecomponeerd door oa Palestrina, Morales en Phinot. Met name Phinot scheef opvallend subtiele, bijna doorschijnende polyfonie. Palestrina, toch een grote naam, was een groot liefhebber van Phinot.
De in kerstsfeer gehulde ruimte is goed gevuld. Tevreden constateer ik dat ik niet de enige ben die van deze muziek houdt. Ademloos luister ik naar acht stemmen, acht en toch één. Twee vrouwen, zes mannen, de klank van de tenoren mengt zich naadloos met de vrouwen, soms niet te onderscheiden wat vrouw of man is. Het doet er niet toe, hier zingt een engelenkoor, geslachtloos, gewichtloos, stralend, aanwezig en toch haast onzichtbaar. Als er engelen bestaan dan zingen ze ongetwijfeld dit soort muziek. Geen trompetgeschal, geen pauken zoals bij de aanvang van het Weihnachtsoratorium, geen effectbejag, De stem is het meest veelzijdige en indrukwekkendste instrument.
De zangers wisselen van plek. Een nieuwe klankverhouding vult de ruimte. De twee sopranen zingen een antifoon, hun stemmen smeden zich tot één, wie wie is is niet meer te onderscheiden. De overige engelen vallen in, vullen aan, omringen de vrouwenstemmen, leggen er bodem onder, de vrouwen tillen zichzelf tot grote hoogte.
Ik ken weinig mensen die van Oude vocale muziek houden. Alleen Johann Sebastian Bach heeft de eer door velen gekend te worden, maar die is dan ook een vertegenwoordiger van nieuwe ontwikkelingen in de vocale muziek tijdens de barok. Mijn favoriete componist: Heinrich Schütz is bij velen onbekend. Zijn Weihnachtshistorie, zoveel subtieler dan het oratorium van de grote Bach, wordt zelden uitgevoerd. Ik ben een groot liefhebber van de muziek van Bach. Maar de transparante klanken van de composities van Schütz ontroeren me diep. Mijn kast is gevuld met cd’s vol vocale muziek uit de middeleeuwen, de renaissance en de barok. Engelse, Italiaanse of uit Duitstalige gebieden afkomstige componisten, hebben hun eigen stem gevonden te midden van de polyfone muziek die ze componeerden. De teksten zijn vaak overgenomen latijnse kerkliturgieën; dat heeft iets geruststellends: de herhalingen van eeuwenoude woorden: hodie christus natus est,,,, qui tollis peccata mundi….magnificat…. Eindeloze herhalingen geven veel oude muziek een meditatief karakter.
               Verstilling die niet alleen voor mij, maar voor velen, broodnodig is als tegenwicht van onze overvolle levens.

Probeer het eens uit: kaarsje aan, ogen dicht, luisteren naar de Weihnachtshistorie van Schütz:www.youtube.com
En wie niet van kerst houdt: kies dan voor madrigalen van Monteverdi. www.youtube.com

www.oudemuziek.nl

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s